Isme
Het punt met een isme is eigenlijk altijd weer of het gericht is op machtsverdeling of is het gericht op vertrouwen. Als het gaat over machtsverdeling dan is er weinig vertrouwen in het menselijke vermogen om zichzelf te reguleren. Als het gaat over vertrouwen in het menselijke dan is er weinig behoefte aan macht en regulering.Want dat is wat er vaak wordt vergeten in isme's, de menselijke achtergrond als het gaat om de verdeling van macht.
Macht
Het doel van macht is namelijk niet macht, maar zekerheid. De behoefte aan macht ontstaat dan ook niet op basis van een persoonlijke behoefte aan macht, het ontstaat uit onzekerheid over de eigen positie in een bepaalde situatie. Vandaar ook dat macht in veel gevallen leidt tot machtsmisbruik, het misbruik is daarbij niet gericht op de macht maar wat met de macht gerealiseerd wordt. Een manager die zijn positie misbruikt om zichzelf te verrijken, doet dat naar eigen verklaring waarschijnlijk vanuit het idee dat hij niet gewaardeerd wordt. Of hij doet het omdat hij bang is, als hij zijn macht verliest, geen machtspositie meer te kunnen verwerven. Of hij verklaart het door te stellen dat hij bang was niet te kunnen voldoen aan de eisen van zijn omgeving. Slechts een enkeling zal verklaren dat het een goed gevoel was om anderen te kunnen laten doen wat men wilde.Machtsmisbruik zal dan ook nooit verklaard kunnen worden vanuit de macht zelf, vooral ook omdat macht niet echt bestaat. Macht is het vertrouwen dat anderen in je hebben. Macht is het recht dat anderen je geven om zonder controle acties uit te voeren voor je zelf of namens de ander. Macht is dan ook iets ongrijpbaars en oncontroleerbaars, vandaar ook dat machtsposities vaak gedefinieerd moeten worden. Of het wordt het gedefinieerd door te stellen dat de macht is gegeven door een hogere macht (god of priesters). Of het wordt gedefinieerd door het wettelijk vast te leggen (rechterlijke macht, wetgevende macht). Of het wordt statutair vastgelegd in de vorm van een oprichtingsakte voor bestuursleden of directeuren. Of het wordt fysiek bewezen door het gebruik van legers of geweld of het opkopen van aandelen.
Macht is dus een virtueel iets, dat alleen bestaat in de hoofden van mensen. Het begrip is dan ook vooral bedoeld om het vermogen om de eigen wereld te beïnvloeden te benoemen. Maar het bestaat dus alleen in relatie met anderen mensen. Anders heet het invloed, vaardigheid, techniek of kracht.
Homo-isme
Daar in de meeste ismen de machtsverdeling centraal staat, monarchisme, technocratisme, marxisme en niet de mens, lijkt het voor de handliggend om de mens centraal te stellen. Dat betekent dus ook uitgaan van zijn tekortkomingen, zoals zijn angst om tekort te komen.Het bureaucratisme lijkt al enigzins uit te gaan van dit centraal stellen van de mens, maar hierbij wordt alleen uitgegaan van het slechte in de mens. De gedachtengang is dat de mens misbruik zal maken van zijn positie en daarom maar weinig macht mag bezitten of bewezen moet hebben betrouwbaar te zijn en pas dan meer macht mag bezitten.
Het humanisme is natuurlijk ook al weer een stap verder in de richting van het onderkennen van de waarde van de mens en het centraal stellen van de mens, maar gaat weer scheef omdat het voorbij gaat aan de waardevernietiging waartoe de mens instaat is. Wat dat betreft gaat het anarchisme het verst in het centraal stellen van de mens, maar ook het anarchisme is bezig met de macht en haar invloed, men is tegen de concentratie van macht. Iets wat gezien de mens en zijn sociale instelling zinloos is.
In zekere zin kun je stellen, dat in welke mate je ook wilt voorkomen dat macht op een bepaalde manier verdeeld wordt je altijd aanloopt tegen de mens. Zolang de mens niet leert dat de enige machthebber hij of zij zelf is en gelooft dat macht iets is waar je slachtoffer van bent, zal er dan ook niets veranderen, behalve de naam van het systeem waarmee de macht verdeeld wordt.
