Microjustice, nieuwe loot aan de micro-boom

Prinses Maxima heeft ervoor gezorgd dat micro-economie grote bekendheid kreeg. Maar er zijn meer micro initiatieven naast microfinance, zoals microinsurance en nu micojustice. De allerarmsten van de wereld blijven vaak verstoken van de producten en diensten van banken, verzekeraars en het recht-systeem. Dat komt omdat ze het niet kunnen betalen. Maar samen vormen de allerarmsten een markt en dat nu is de kracht van de micro-beweging.  

Recht voor de verstotenen

Michel Knapen schreef in Mr, het magazin voor juristen, een
aangrijpend artikeltje over recht voor de verstotenen der aarde.
Onderstaand wordt een en ander door mij aangetipt.

Microjustice wat is dat eigenlijk?
Microjustice probeert een duurzaam antwoord te geven op de
dagelijkse juridische problemen van de vier miljard mensen op
aarde, die verstoken zijn van rechtshulp.

De allerarmsten in de wereld lijden onder conflicten met betrekking
tot huur en arbeid. Er zijn problemen in de familie en ze beschikken
niet over de juiste documenten. Een advocaat is te duur en de gang
naar de rechter veel te ingewikkeld.

Omdat dat anders moet en anders kan wil microjustice (een term
die in Den Haag bedacht is) wereldwijd de toegang tot het recht
verbeteren.

Hoe microjustice begonnen is

ILA (International Legal Alliances) had in voormalig Joegoslavie
tienduizenden vluchtelingen geholpen met na-oorlogsrechtherstel.
Dat deed ILA door hun papieren te regelen, door ervoor te zorgen
dat ze hun huizen terugkregen en dat hun openstaande schulden
werden betaald.

Maar de hulp aan deze voormalige Joegoslaven was een project
voor een bepaalde tijd, terwijl ILA een duurzaam en betaalbaar
systeem voor toegang tot het recht wilde verzorgen, dat in het hele
land voor altijd zou blijven bestaan en dat niet compleet afhankelijk
zou zijn van donorgeld. 

Eind 2006 had ILA in Madrid een conferentie georganiseerd onder
de titel: "Derechos par todos, is access to justice a luxury article?"
Na afloop van die conferentie sprak Mr. Patricia van Nispen tot
Sevenaer (executive director van ILA) in Den Haag met Prof. mr.
Maurits Barendrecht over microjustice, microrecht.
Ze consulteerden Minister Piet Hein Donner, Herman van
Gunsteren (hoogleraar politieke theorieen) en nog enkele anderen,
die allen het idee over microjustice ondersteunden.
Begin maart 2007 zat Mr. Patricia van Nispen tot Sevenaer in
Bolivia en daar ging het als een trein.  

Prof. mr. Maurits Barendrecht.

Prof. mr. Maurits Barendrecht is hoogleraar privaatrecht aan de
Universiteit van Tilburg, die de ontwikkeling van microjustice 
met onderzoek ondersteunt.
Aan de Universiteit van Tilburg werken breed geinteresseerde
juristen samen met sociaal-psychologen, empirisch
onderzoekers, economen, een politicoloog en een specialist
kunstmatige intelligentie. 
Dit team haalt alle kennis bij elkaar die relevant is voor het 
ontwerpen en verbeteren van conflictsystemen.

Bij conflictsystemen kun je denken aan klachtprocedures,
aan juridische processen en aan informele systemen om
spanningen in relaties in goede banen te leiden. Het team
kijkt naar de basale componenten van conflictsystemen en
die basale componenten zijn voor ontwikkelingslanden 
hetzelfde als voor ons. 

De inzet van het onderzoek is om mensen in een goed gesprek
te brengen, dat gericht is op het vinden van oplossingen.
Doel is om mensen goede verdelingsnormen te geven en te
zorgen voor een neutrale persoon die beslist (als een soort
toezichthouder). Ten slotte is het de bedoeling om een goede
vastlegging van de nieuwe verhoudingen te bieden, met 
voldoende redenen om je daaraan te houden.   

In dit artikeltje hebben we bekeken hoe microjustice begon en
wat de Universiteit van Tilburg in dat verband aan steun verleent
door onderzoek. In een volgend artikeltje zullen we nader ingaan
op onder meer de basis rechten en de belangrijkste
rechtsproblemen die mensen in hun leven tegenkomen.